آینده پژوهی

آینده‌پژوهان و چالش‌های جدید فرارو به نظر می‌رسد دوره‌ای از تاریخ تحلیل اجتماعی ظاهر می‌شود که در آن ضروری است از یک طرف بر تغییرات سریع ناشی از تحولات علوم و فناوری‌ها در دهه‌های گذشته، به خصوص فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات فائق آمد ، و از طرف دیگر بر تقسیم بندی ‌های شکل گرفته در…

دانشگاه آینده   در این بخش با بهره‌گیری از موضوع « دانشگاه آینده » به‌عنوان یک موردکاوی، مشخص ساخت که حتی تعریف موضوعاتی از این دست نیاز به ارزیابی چند عنصر یا رشته در شفاف‌سازی عرصه‌ی تحقیقات دارد. درک تاریخ یک موضوع در تجزیه‌وتحلیل مسیر آینده‌ی هر موضوع تحقیقاتی، نقشی بنیادین دارد. مثلاً، در هنگام…

چگونه می‌توان در مورد آینده تحقیق کرد؟ مفهوم تحقیق درباره‌ی آینده خود امری متناقض است. واژه‌ی «تحقیق» در مرزهای زمانی گذشته و حال قرار دارد و به‌نظر می‌رسد تحقیق درباره‌ی آینده از منظر منطقی غیرممکن است. تلاش برای قرار دادن این روش‌شناسی در یک پارادایم منفرد یا مجموعه‌ای از ساختارها امری بی‌فایده است. در واقع،…

انتخاب و گزینه فراروی انسان آینده‌پژوهی صرفاً بنا به دلایل فردی یا گروهی، هر چقدر هم که گروه‌های مختلف نیرومند باشند، ظاهر نشد، رشد نکرد و توسعه نیافت. آینده‌پژوهی به این دلیل در صحنه ظاهر شد که انسان از بسیاری از آستانه‌های حساس نظام‌های باور خود، روش‌های مرجح دانش، اثرات آنها بر جهان و ظهور…

راهبردهای آینده‌پژوهی تعیین فرا اهداف مشترک یک فراهدف، هدفی گسترده و جامع است که برای تمرکز زیاد مورد استفاده قرار می‌گیرد و تلاش تقسیم شده و ابتکارهای مختلف در کنار یکدیگر تجمیع می‌شوند. در اینجا سه فراهدف جامعه‌ی بین‌المللی آینده‌پژوهی را در نظر می‌گیریم. آینده پژوهی استعمار زدایی از دانش آینده‌پژوهی بخش اعظم توسعه‌ی اولیه‌ی…

آینده‌پژوهی به عنوان یک تسریع کننده تغییر آیا می‌توان آینده‌پژوهی را به عنوان یک عامل تسریع کننده‌ی تغییر در نظر گرفت؟ این پرسش در طی دیدار ضیاءالدین سردار از موسسه‌ی آینده‌نگاری دانشگاه سوینبرن استرالیا که در یک سمینار دو روزه جولای ۲۰۰۳ شرکت کرده بود، مطرح شد. از جمله افراد دیگری که در این سمینار…

روندهای جدید آینده‌پژوهی تکاملی از منظر نمایندگان آینده‌پژوهی تکاملی، مطالعه‌ی آینده کافی و رضایت بخش نیست چرا که موضوعات مورد مطالعه ساده‌سازی می‌شوند و نظریه‌ها، روش‌شناسی کاربردی و روش‌ها برای اکتشاف واقعیت در وضعیت تغییر دایمی یا شرایط آینده‌ی آن مطلوب و کافی نیستند. هنگامی که تغییرات عمیقی در حال رخ دادن هستند، آینده پژوهی…

تحلیل روند: روش‌ها و چالش‌ها چکیده تحلیل روند به طور عمده در حوزه هایی مانند بازاریابی، طراحی کسب‌وکار و برنامه‌ریزی راهبردی در دو مقیاس ملی و بنگاهی به کار می‌رود. تحلیل روند دارای چندین روش‌شناسی فرعی از این قرار است: تحلیل روند تاریخی؛ تحلیل محتوا؛ تحلیل الگوهای چرخه‌ای؛ و بهره‌گیری از دیدگاه‌های کارشناسانه نظیر دلفی.…

روش تحلیل اثر بر روند و کاربردهای آن       تاریخچه روش Trend Impact Analysis method: تحلیل اثر بر گذر در اواخر دهه ۱۹۷۰ توسعه یافت تا بطور اخص سوال مشکل و مهم تحقیق آینده‎ها را پاسخگو باشد. روشهای کمّی که براساس داده‎های تاریخی هستند، برای استنتاج استقرایی از داده‎ها برای پیش بینی آینده به…

تغییر پارادایم در آینده‌پژوهی حمل و نقل فنلاند ما در این بخش از نوع‌شناسی جدید برای تحلیل تغییر پارادایم آینده‌پژوهی حمل و نقل ملی توسط اداره‌ی حمل و نقل فنلاند در دهه‌ی ۱۹۹۰ استفاده می‌کنیم. پیش‌نگری شمار خودروها و ترافیک ۲۰۱۰-۱۹۸۹ همانگونه که اشاره شد، اسناد برنامه‌ریزی اداره‌ی جاده‌های فنلاند در ابتدای دهه‌ی ۱۹۹۰ نمونه‌ای…

نوع‌شناسی جدید آینده‌پژوهی در این قسمت، یک نوع‌شناسی جدید از هفت مکتب آینده‌پژوهی ارائه می‌کنیم. تأکید ما بر نقش‌های متفاوت بازیگران در فرآیند بلندمدت برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری است. ما به سه گروه توجه داریم: متخصصان، تصمیم‌گیرندگان و عموم مردم. متخصصان معمولاً آینده‌پژوهان استخدام شده، مسئولان برنامه‌ریزی، مشاوران، دانشمندان، مهندسان، کارشناسان پزشکی، مدرسان یا افراد دیگری…

چرا آینده‌پژوهی تکامل می‌یابد؟ در کنار افزایش آگاهی عمومی افراد پیرامون مسایل اجتماعی، سیاسی و زیست‌محیطی در دهه‌ی ۱۹۶۰، دلایل کلیدی دیگر برای تغییر مرحله‌ی نخست به دوم در آن زمان، به تغییر در علم ارتباط داشتند. در آن زمان چند کشف جدید در شیمی، فیزیک، ریاضی و زیست‌شناسی رخ دادند که شروع به اثرگذاری…

از جمله دیگر دلایل ممکن عدم تبدیل‌شدن آینده‌پژوهی تکاملی به جریان اصلی یا پارادایم واقعی این حوزه، بحث‌های مطرح شده توسط کوسا است که می‌توان آن را به‌صورت زیر خلاصه کرد: پذیرش رویکرد تکاملی در آینده‌پژوهی امری دشوار و زمان‌بر است و در نهایت اصول موجود آینده‌نگاری را به چالش می‌کشاند. به‌وجود آوردن ابزارهای جدید…

تکامل آینده‌پژوهی گذشته، حال و آینده چیست؟ رابطه‌ی بین فعالیت پیشگیرانه، پیش فعالیت، فعالیت مجدد و عدم فعالیت کدام است؟ تفکر خطی و غیرخطی به چه معنا هستند؟ در این دنیای ادراک‌ای فردی و ذهنی، تعابیر ناخودآگاه و واقعیت برساخته‌ی اجتماعی، در نهایت چه چیزی ساده، مرکب یا پیچیده است؟ اگر جهان مجموعه‌ای از قوانین…

دوست دارم آینده‌پژوه باشم! چنانچه تا کنون مجذوب این دانش شگفت‌انگیز شده‌اید و تمایل دارید، کمی تا قسمتی، آینده‌پژوه باشید چند پیشنهاد برایتان داریم.  بهترین راه برای آشنایی با حرفه آینده‌پژوهی، آشنایی با برخی از آینده‌پژوهان حرفه‌ای و گفت‌وگو با آن‌ها در فضای مجازی است؛ زیرا افراد حرفه‌ای در این زمینه، در ایران، انگشت‌شماراَند. پس…

آینده‌پژوهی اِستارت‌آپ آیا قصد دارید اِستارت‌آپ سودآوری راه‌اندازی کنید و به دنبال ایده‌های جدید کسب‌و‌کار هستید؟.  هر ساله کارآفرینان، میلیون‌ها کسب‌وکار کوچک راه‌اندازی می‌کنند. اما آیا می‌دانستید که از هر ۱۰کسب‌وکار، ۸ تای آن‌ها شکست خورده و در نطفه خفه می‌شوند؟!. ممکن است دلایل زیادی برای شکست آن‌ها وجود داشته باشد، مانند کمبود بودجه یا…

آینده پژوهیِ فردی درست است؛ دنیای اطراف نیز تا اندازه‌ای برای زندگی ما تصمیم می‌گیرد. بااین‌حال، اگر فردی برای زندگی خود برنامه‌ای ریخته باشد به هنگام اتخاذ تصمیمات روزمره‌، حتی کوچک، سعی می‌کند در جهت برنامه و آینده‌ای که برای خود می‌خواهد، حرکت کند. آینده‌پژوهیِ فردی به معنی به‌کارگیریِ روش‌های آینده‌پژوهی در زندگی شخصی است.…

به این شیوه مدیریت، «مدیریت شُهودی» می‌گویند. لابُد با خود می‌گویید: «خوب، اِشکال کار کجاست؟». لازم است بدانید چنانچه تا به امروز با این شیوه مدیریت متضرر نشده‌اید بسیار خوش‌اقبال بوده‌اید.

آینده پژوهی و استراتژی پیش از ورود به این مبحث، لازم است ارتباط بین تفکر استراتژیک، توسعه استراتژی و برنامه‌ریزی استراتژیک را بررسی کنیم؛ این باور که هر سه یکسان هستند، سردرگمی‌هایی را به وجود آورده است. در حقیقت، این فعالیت‌ها کاملاً جدا و متضاد هستند و در زمینه اجرا، به شیوه‌های متفاوتی از تفکر…

تخیل، نوعی ماشین زمان است؛ ماشینی که ما را به زمان و مکان دیگری می‌برد؛ گاهی حتی می‌توانیم به درونِ َسر مردم سفر کنیم، افکار آن‌ها را بشنویم و احساساتشان را درک کنیم. علم نیز می‌تواند هر زمانی را توصیف کند، از فردا تا میلیاردها سال آینده.

ابزارها و روش‌ها برای انجام هر کاری به ابزارهای خاصی نیاز داریم. آینده‌پژوهان نیز با استفاده از ابزارها و روش‌های تخصصی به پیش‌بینی دست می‌زنند. یک آینده‌پژوه با تجهیزاتی همچون معادلات احتمالی علمی و ریاضی قادر است پیش‌بینی‌های فراوانی انجام دهد. در آینده‌پژوهی، روش‌ها دامنه بسیار وسیعی دارند به‌گونه‌ای‌که هر کدام از آن‌ها می‌توانند موضوع…

انواع آینده همانطورکه قبلاً اشاره کردیم، آینده ساختنی است. از دیدگاه آینده‌پژوهانه، برای ساختن آینده با آینده‌های متفاوتی روبه‌رو هستیم. در اینجا، به‌طوراجمالی، با این آینده‌ها آشنا می‌شویم: آینده‌های ممکن یا امکان‌پذیر هر آنچه که، خوب یا بد، در انتظار ما باشد؛ به‌عبارت‌دیگر، رویدادهایی که از ترکیب وضعیت موجود با امکانات جدید به وجود آیند،…

مقدمه آینده‌ آینده بُعدی از زمان است که برطبقِ قوانین فیزیک، ورود به آن اجتناب‌ناپذیر است. به زبان خودمانی، آنچه که پس از زمان حال رخ می‌دهد.  بشر از لحظه‌ای که متوجه شد زمانی به نام آینده وجود دارد سعی داشت آن را پیش‌بینی کند. اشتیاق بشر برای کشف آینده از عهد باستان وجود داشته…